سنگ کلیه، رسوبات کوچک اما بسیار دردناک، یکی از شایعترین مشکلات دستگاه ادراری است. در آمریکا، از هر ۱۱ نفر یک نفر در طول زندگی خود به آن دچار میشود و حدود نیمی از این افراد در دهه بعدی دوباره آن را تجربه میکنند. سالهاست به بیماران گفته میشود نوشیدن آب بیشتر مهمترین راه پیشگیری از سنگ کلیه است، اما یک مطالعه جدید نشان میدهد موضوع به این سادگی هم نیست.
یافته جدید: افزایش مصرف آب همیشه کافی نیست
در یک کارآزمایی بزرگ با بیش از ۱۶۰۰ بیمار، افرادی که مصرف مایعات خود را افزایش دادند، همچنان دچار سنگ کلیه شدند. میزان تشکیل سنگ در گروهی که تشویق به نوشیدن بیشتر آب شده بودند، تفاوت قابل توجهی با گروه کنترل نداشت. آیا این یعنی آب بیفایده است؟ نه دقیقاً. پژوهشگران میگویند مشکل این بود که شرکتکنندگان به سطح مطلوب مصرف آب نرسیدند.
نوشیدن آب از سنگ کلیه جلوگیری میکند؟
متخصصان توصیه میکنند روزانه به اندازهای مایعات بنوشید که حداقل ۲.۵ لیتر ادرار تولید شود (معادل حدود ۲ تا ۳ لیتر مایعات در روز). در این مطالعه، میانگین تولید ادرار فقط ۱.۸ لیتر بود که کمتر از حد توصیه شده است. نکته کلیدی: برای اثرگذاری، باید بهطور مداوم و کافی آب بنوشید، نه فقط کمی بیشتر از قبل.
چرا آب برای پیشگیری از سنگ کلیه مهم است؟
نوشیدن آب باعث میشود ادرار رقیقتر شود و مواد معدنی و نمکها کمتر کریستال شوند. با این حال، فقط «بیشتر نوشیدن» کافی نیست و پایبندی مداوم به مصرف کافی مایعات اهمیت حیاتی دارد.
سنگ کلیه زمانی تشکیل میشود که مواد معدنی در ادرار کریستال شوند. اندازه سنگها از دانه شن تا چند سانتیمتر متغیر است. شایعترین نوع سنگ کلیه، نوع کلسیم اگزالات است. درد شدید معمولاً زمانی رخ میدهد که سنگ از کلیه وارد حالب (مسیر بین کلیه و مثانه) شده و جریان ادرار را مسدود کند.
سه راهکار اصلی برای پیشگیری از سنگ کلیه
۱. نوشیدن مایعات کافی: هدف داشتن ادرار شفاف یا زرد کمرنگ است. به احساس تشنگی اکتفا نکنید (نشانه دیررس کمآبی است) و نوشیدنیهای شیرین مثل نوشابه را محدود کنید.
۲. اصلاح رژیم غذایی (بسته به نوع سنگ):
کاهش مصرف اگزالات (اسفناج، بادام، شکلات تلخ)
کاهش نمک و مصرف کافی کلسیم غذایی (نه حذف آن)
افزایش مصرف مرکبات (مثل لیمو) و کاهش مصرف زیاد گوشت
۳. دارو در موارد خاص: اگر سنگها مکرر باشند، پزشک ممکن است سیترات پتاسیم یا دیورتیکهای تیازیدی تجویز کند.
کلام پایانی؛ نوشیدن آب همچنان مهم است، اما به شرط کافی و مداوم
نوشیدن آب همچنان مهمترین راه پیشگیری از سنگ کلیه محسوب میشود، اما فقط در صورتی مؤثر است که به مقدار کافی و بهطور مداوم رعایت شود. همه مایعات مفید نیستند (نوشیدنیهای قندی خطر را افزایش میدهند) و برخی داروها ممکن است خطر سنگ کلیه را بالا ببرند. برنامه درمانی و پیشگیری باید شخصیسازی شده و در کنار نوشیدن آب کافی، تغذیه مناسب و سبک زندگی سالم نقش تعیینکنندهای دارند.
# بیوگرافی دکتر هادی خرمنژاد
**دکتر هادی خرمنژاد**
مدیر مسئول و سردبیر | مجله سلامت و بهداشت
متخصص داخلی و فوق تخصص گوارش و کبد
---
### **خلاصه حرفهای**
دکتر هادی خرمنژاد پزشک متخصص، نویسنده علمی و مدیر رسانهای حوزه سلامت با بیش از ۱۵ سال سابقه حرفهای است. ایشان با تلفیق دانش پزشکی تخصصی و مهارتهای رسانهای، به یکی از چهرههای تأثیرگذار در حوزه آموزش سلامت عمومی ایران تبدیل شدهاند.
### **تحصیلات و تخصصهای پزشکی**
- دکترای پزشکی از دانشگاه علوم پزشکی تهران
- تخصص داخلی از دانشگاه علوم پزشکی شیراز
- فلوشیپ گوارش و کبد از دانشگاه علوم پزشکی تهران
- دورههای تخصصی تغذیه بالینی و آموزش سلامت جامعه
### **گواهینامههای تخصصی**
- گواهی پزشکی مبتنی بر شواهد (Evidence-Based Medicine) - دانشگاه جانز هاپکینز
- گواهی آموزش سلامت دیجیتال - سازمان جهانی بهداشت (WHO)
- گواهی سواد رسانهای سلامت - انجمن آموزش سلامت ایران
### **سمتهای فعلی**
- مدیر مسئول و سردبیر مجله سلامت و بهداشت (از ۱۳۹۷)
- پزشک متخصص گوارش و کبد در مطب شخصی
- مشاور سلامت در شبکههای ملی تلویزیون و رادیو
- عضو هیئت علمی مدعو دانشگاه علوم پزشکی ایران
### **سوابق اجرایی و علمی**
- عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی (۱۳۹۰-۱۳۹۸)
- رئیس بخش گوارش بیمارستان دکتر علی شریعتی (۱۳۹۴-۱۳۹۸)
- مشاور ارشد سلامت در سازمان غذا و دارو (۱۳۹۶-۱۳۹۹)
- نویسنده ثابت بخش سلامت روزنامه شرق (۱۳۹۲-۱۳۹۶)
### **تألیفات و آثار منتشر شده**
۱. **"سلامت دیجیتال: راهنمای عملی برای جامعه"** - انتشارات تیمورزاده
۲. **"بیماریهای گوارشی: پیشگیری و درمان"** - انتشارات ارجمند
۳. **"سواد سلامت: از تئوری تا عمل"** - انتشارات علوم پزشکی
۴. ویراستار علمی **"اطلس بیماریهای کبدی ایران"**
### **مقالات و پژوهشهای علمی**
- ۳۵ مقاله پژوهشی در مجلات معتبر داخلی و بینالمللی
- ۱۸ مقاله مروری در حوزه آموزش سلامت
- ۲۵۰ مقاله عمومی در رسانههای ملی
- سخنران اصلی ۴۰ همایش ملی و بینالمللی
### **جوایز و افتخارات**
- مروج برتر سلامت دیجیتال - انجمن آموزش سلامت ایران (۱۴۰۰)
- پزشک نمونه آموزش سلامت - وزارت بهداشت (۱۳۹۹)
- نویسنده برتر مطبوعات سلامت - جشنواره ملی رسانههای سلامت (۱۳۹۸، ۱۴۰۱)
- پژوهشگر برتر حوزه گوارش - کنگره گوارش و کبد ایران (۱۳۹۷)
### **عضویت در نهادهای تخصصی**
- عضو انجمن متخصصین گوارش و کبد ایران
- عضو شورای سیاستگذاری آموزش سلامت وزارت بهداشت
- عضو هیئت مدیره انجمن روزنامهنگاران سلامت ایران
- مشاور انجمن حمایت از بیماران کبدی
### **تخصصهای کلیدی**
- آموزش سلامت عمومی و سواد سلامت
- روزنامهنگاری پزشکی و علمی
- مدیریت رسانههای تخصصی سلامت
- پژوهش در زمینه بیماریهای گوارشی
- مشاوره در توسعه محتوای سلامت دیجیتال
- تفسیر اخبار پزشکی برای عموم مردم
### **دورهها و کارگاههای آموزشی**
- مدرس دورههای آموزش سلامت برای پزشکان عمومی
- برگزارکننده کارگاههای سواد رسانهای سلامت برای خبرنگاران
- مربی دورههای نویسندگی علمی برای دانشجویان پزشکی
- سخنران مدعو در مدارس و مراکز آموزشی عمومی
### **روششناسی کار**
دکتر خرمنژاد در تولید محتوا بر چهار اصل تأکید دارد:
۱. **دقت علمی**: استناد به منابع معتبر و بهروز پزشکی
۲. **شفافیت**: بیان واضح محدودیتهای دانش پزشکی
۳. **عملی بودن**: ارائه راهکارهای قابل اجرا در زندگی روزمره
۴. **اخلاقمحوری**: رعایت حریم خصوصی بیماران و اصول اخلاق پزشکی
### **دستاوردهای مجله سلامت و بهداشت**
- ایجاد بزرگترین بانک اطلاعات سلامت به زبان فارسی
- دسترسی ماهانه ۵۰۰ هزار خواننده به مطالب معتبر سلامت
- راهاندازی خط مشاوره رایگان سلامت
- تولید ۲۰۰۰ مقاله تخصصی سلامت عمومی
- همکاری با ۱۰۰ متخصص حوزههای مختلف پزشکی
### **مأموریت حرفهای**
"مأموریت من تبدیل علم پیچیده پزشکی به دانستههای قابل فهم و کاربردی برای هر ایرانی است. معتقدم سواد سلامت حق اساسی هر شهروند و پایهای برای توسعه جامعه سالم است."
### **ارزیابی تخصصی **
- **تجربه**: ۱۵ سال طبابت بالینی + ۱۰ سال فعالیت رسانهای سلامت
- **تخصص**: مدارک عالی پزشکی + تخصص گوارش + گواهیهای آموزش سلامت
- **اعتبار**: جوایز معتبر ملی، عضویت در نهادهای تخصصی، تألیفات علمی
- **اعتماد**: شفافیت مدارک، پایبندی به اخلاق پزشکی، پاسخگویی عمومی
### **سیاستهای اخلاقی و حرفهای**
- عدم تبلیغ مستقیم یا غیرمستقیم محصولات سلامت
- افشای هرگونه تعارض منافع احتمالی
- بهروزرسانی منظم اطلاعات براساس جدیدترین یافتهها
- پاسخگویی به سؤالات و تصحیح اشتباهات در اسرع وقت
---
**آخرین بهروزرسانی**: دی 1404
**منبع**: آرشیو رسمی مجله سلامت و بهداشت
**تأییدیه**: نظام پزشکی جمهوری اسلامی ایران
**کد اخلاقی**: MED-ETH-2023-۰۵
*کلیه اطلاعات پزشکی ارائه شده توسط دکتر خرمنژاد مبتنی بر آخرین راهنمای بالینی و پروتکلهای علمی روز دنیا است.*
