هشدار متخصصان تغذیه: حذف شام، مصرف الکل و پرخوری دیرهنگام از عوامل اصلی نوسان قند خون شبانه هستند
نوسان قند خون در طول شب، بهویژه برای افراد مبتلا به دیابت، میتواند بسیار خطرناک باشد. متخصصان تغذیه میگویند برخی عادتهای رایج در ساعات پایانی روز، از حذف وعده غذایی تا مصرف الکل و پرخوری دیرهنگام، نقش مهمی در بالا یا پایین رفتن قند خون دارند. خبر خوب این است که با چند تغییر ساده میتوان این نوسانات را کنترل کرد.
۷ اشتباه رایج شبانه در دیابتیها که قند خون را بیثبات میکند
اشتباهات رایج شبانه در دیابتیها
۱) حذف وعده غذایی یا بینظمی در زمان صرف شام حذف وعدهها خطر افت قند خون (هیپوگلیسمی) را افزایش میدهد. بهتر است وعدهها در ساعات مشخص و منظم مصرف شوند. توصیه میشود شام حدود ۳ تا ۴ ساعت قبل از خواب خورده شود و شامل کربوهیدرات پیچیده، پروتئین و چربی سالم باشد.
۲) مصرف الکل در شب نوشیدن الکل، بهویژه با معده خالی، میتواند چند ساعت بعد باعث افت شدید قند خون شود. این اثر تأخیری یکی از مهمترین دلایل نوسان قند خون در طول شب در افرادی است که الکل مصرف میکنند.
۳) پرخوری یا دیر غذا خوردن صرف غذای سنگین یا خوردن میانوعده نزدیک به خواب میتواند باعث افزایش قند خون در طول شب شود، بهویژه اگر غذا حاوی کربوهیدرات ساده (مانند شیرینی، نان سفید و برنج) باشد.
۴) تغذیه نامناسب قبل یا بعد از ورزش شبانه ورزش عصرگاهی میتواند قند خون را کاهش دهد، اما در برخی موارد ممکن است باعث افت قند خون در طول شب (هایپوگلیسمی تأخیری) شود. مصرف یک میانوعده مناسب قبل یا بعد از ورزش میتواند از این مشکل جلوگیری کند.
۵) جبران بیش از حد افت قند خون در صورت افت قند خون، مصرف بیش از حد مواد قندی ساده میتواند باعث افزایش شدید قند شود. قاعده «۱۵» را فراموش نکنید: ۱۵ گرم کربوهیدرات ساده مصرف کنید، ۱۵ دقیقه صبر کنید و مجدد قند خون را بررسی کنید. در صورت نیاز، این روند را تکرار کنید.
۶) انتخاب غذاهای نامناسب در وعده شام رژیم غذایی نقش کلیدی در کنترل قند خون دارد. برای جلوگیری از نوسان قند خون در شب:
کاهش مصرف قندهای افزوده و چربیهای ناسالم
مصرف فیبر و پروتئین کافی در وعده شام
کنترل حجم غذا (پرهیز از پرخوری)
۷) فراموش کردن دارو یا انسولین عدم مصرف دارو یا انسولین میتواند باعث افزایش قند خون در طول شب شود. در صورت مشاهده قند خون صبحگاهی بالا (پدیده سپیدهدم یا اثر سمورجی)، لازم است برنامه دارویی با نظر پزشک تنظیم مجدد شود.
چگونه قند خون شبانه را کنترل کنیم؟ ۳ اقدام ضروری
اندازهگیری قند خون قبل از خواب: در صورت پایین بودن، یک میانوعده سبک (مانند یک عدد بیسکویت همراه با کره بادام زمینی) مصرف کنید.
استفاده از دستگاههای پایش مداوم قند خون (CGM): این دستگاهها میتوانند نوسانات قند خون را در طول شب به شما هشدار دهند.
ثبت عادتهای شبانه و الگوی قند خون: یادداشت زمان شام، نوع غذا، فعالیت ورزشی و داروها به پزشک کمک میکند تا درمان بهینه را برای شما تنظیم کند.
علائم هشداردهنده نوسان قند خون در شب که باید جدی بگیرید
افت قند خون (هیپوگلیسمی): لرزش بدن، تحریکپذیری و بیقراری، گیجی و منگی، تپش قلب، تعریق شبانه (بهویژه خیس شدن بالش و لباس)
افزایش قند خون (هیپرگلیسمی): گرسنگی شدید حتی پس از صرف شام، خوابآلودگی غیرعادی، تاری دید، خشکی دهان و تشنگی مفرط، تکرر ادرار در طول شب
توجه به عادتهای شبانه، تنظیم منظم وعدههای غذایی و بررسی قند خون قبل از خواب، نقش مهمی در پیشگیری از نوسان قند خون در شب دارد. مدیریت صحیح این عوامل بهویژه برای افراد مبتلا به دیابت نوع ۱ و نوع ۲ که از انسولین یا داروهای خوراکی کاهنده قند خون استفاده میکنند، ضروری و حیاتی است.
# بیوگرافی دکتر هادی خرمنژاد
**دکتر هادی خرمنژاد**
مدیر مسئول و سردبیر | مجله سلامت و بهداشت
متخصص داخلی و فوق تخصص گوارش و کبد
---
### **خلاصه حرفهای**
دکتر هادی خرمنژاد پزشک متخصص، نویسنده علمی و مدیر رسانهای حوزه سلامت با بیش از ۱۵ سال سابقه حرفهای است. ایشان با تلفیق دانش پزشکی تخصصی و مهارتهای رسانهای، به یکی از چهرههای تأثیرگذار در حوزه آموزش سلامت عمومی ایران تبدیل شدهاند.
### **تحصیلات و تخصصهای پزشکی**
- دکترای پزشکی از دانشگاه علوم پزشکی تهران
- تخصص داخلی از دانشگاه علوم پزشکی شیراز
- فلوشیپ گوارش و کبد از دانشگاه علوم پزشکی تهران
- دورههای تخصصی تغذیه بالینی و آموزش سلامت جامعه
### **گواهینامههای تخصصی**
- گواهی پزشکی مبتنی بر شواهد (Evidence-Based Medicine) - دانشگاه جانز هاپکینز
- گواهی آموزش سلامت دیجیتال - سازمان جهانی بهداشت (WHO)
- گواهی سواد رسانهای سلامت - انجمن آموزش سلامت ایران
### **سمتهای فعلی**
- مدیر مسئول و سردبیر مجله سلامت و بهداشت (از ۱۳۹۷)
- پزشک متخصص گوارش و کبد در مطب شخصی
- مشاور سلامت در شبکههای ملی تلویزیون و رادیو
- عضو هیئت علمی مدعو دانشگاه علوم پزشکی ایران
### **سوابق اجرایی و علمی**
- عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی (۱۳۹۰-۱۳۹۸)
- رئیس بخش گوارش بیمارستان دکتر علی شریعتی (۱۳۹۴-۱۳۹۸)
- مشاور ارشد سلامت در سازمان غذا و دارو (۱۳۹۶-۱۳۹۹)
- نویسنده ثابت بخش سلامت روزنامه شرق (۱۳۹۲-۱۳۹۶)
### **تألیفات و آثار منتشر شده**
۱. **"سلامت دیجیتال: راهنمای عملی برای جامعه"** - انتشارات تیمورزاده
۲. **"بیماریهای گوارشی: پیشگیری و درمان"** - انتشارات ارجمند
۳. **"سواد سلامت: از تئوری تا عمل"** - انتشارات علوم پزشکی
۴. ویراستار علمی **"اطلس بیماریهای کبدی ایران"**
### **مقالات و پژوهشهای علمی**
- ۳۵ مقاله پژوهشی در مجلات معتبر داخلی و بینالمللی
- ۱۸ مقاله مروری در حوزه آموزش سلامت
- ۲۵۰ مقاله عمومی در رسانههای ملی
- سخنران اصلی ۴۰ همایش ملی و بینالمللی
### **جوایز و افتخارات**
- مروج برتر سلامت دیجیتال - انجمن آموزش سلامت ایران (۱۴۰۰)
- پزشک نمونه آموزش سلامت - وزارت بهداشت (۱۳۹۹)
- نویسنده برتر مطبوعات سلامت - جشنواره ملی رسانههای سلامت (۱۳۹۸، ۱۴۰۱)
- پژوهشگر برتر حوزه گوارش - کنگره گوارش و کبد ایران (۱۳۹۷)
### **عضویت در نهادهای تخصصی**
- عضو انجمن متخصصین گوارش و کبد ایران
- عضو شورای سیاستگذاری آموزش سلامت وزارت بهداشت
- عضو هیئت مدیره انجمن روزنامهنگاران سلامت ایران
- مشاور انجمن حمایت از بیماران کبدی
### **تخصصهای کلیدی**
- آموزش سلامت عمومی و سواد سلامت
- روزنامهنگاری پزشکی و علمی
- مدیریت رسانههای تخصصی سلامت
- پژوهش در زمینه بیماریهای گوارشی
- مشاوره در توسعه محتوای سلامت دیجیتال
- تفسیر اخبار پزشکی برای عموم مردم
### **دورهها و کارگاههای آموزشی**
- مدرس دورههای آموزش سلامت برای پزشکان عمومی
- برگزارکننده کارگاههای سواد رسانهای سلامت برای خبرنگاران
- مربی دورههای نویسندگی علمی برای دانشجویان پزشکی
- سخنران مدعو در مدارس و مراکز آموزشی عمومی
### **روششناسی کار**
دکتر خرمنژاد در تولید محتوا بر چهار اصل تأکید دارد:
۱. **دقت علمی**: استناد به منابع معتبر و بهروز پزشکی
۲. **شفافیت**: بیان واضح محدودیتهای دانش پزشکی
۳. **عملی بودن**: ارائه راهکارهای قابل اجرا در زندگی روزمره
۴. **اخلاقمحوری**: رعایت حریم خصوصی بیماران و اصول اخلاق پزشکی
### **دستاوردهای مجله سلامت و بهداشت**
- ایجاد بزرگترین بانک اطلاعات سلامت به زبان فارسی
- دسترسی ماهانه ۵۰۰ هزار خواننده به مطالب معتبر سلامت
- راهاندازی خط مشاوره رایگان سلامت
- تولید ۲۰۰۰ مقاله تخصصی سلامت عمومی
- همکاری با ۱۰۰ متخصص حوزههای مختلف پزشکی
### **مأموریت حرفهای**
"مأموریت من تبدیل علم پیچیده پزشکی به دانستههای قابل فهم و کاربردی برای هر ایرانی است. معتقدم سواد سلامت حق اساسی هر شهروند و پایهای برای توسعه جامعه سالم است."
### **ارزیابی تخصصی **
- **تجربه**: ۱۵ سال طبابت بالینی + ۱۰ سال فعالیت رسانهای سلامت
- **تخصص**: مدارک عالی پزشکی + تخصص گوارش + گواهیهای آموزش سلامت
- **اعتبار**: جوایز معتبر ملی، عضویت در نهادهای تخصصی، تألیفات علمی
- **اعتماد**: شفافیت مدارک، پایبندی به اخلاق پزشکی، پاسخگویی عمومی
### **سیاستهای اخلاقی و حرفهای**
- عدم تبلیغ مستقیم یا غیرمستقیم محصولات سلامت
- افشای هرگونه تعارض منافع احتمالی
- بهروزرسانی منظم اطلاعات براساس جدیدترین یافتهها
- پاسخگویی به سؤالات و تصحیح اشتباهات در اسرع وقت
---
**آخرین بهروزرسانی**: دی 1404
**منبع**: آرشیو رسمی مجله سلامت و بهداشت
**تأییدیه**: نظام پزشکی جمهوری اسلامی ایران
**کد اخلاقی**: MED-ETH-2023-۰۵
*کلیه اطلاعات پزشکی ارائه شده توسط دکتر خرمنژاد مبتنی بر آخرین راهنمای بالینی و پروتکلهای علمی روز دنیا است.*