آیا تا به حال صبحها با اولین قدمهایتان پس از برخاستن از رختخواب، دردی مبهم و آزاردهنده در کف پا احساس کردهاید؟ این درد که معمولاً پس از چند دقیقه راه رفتن کاهش مییابد اما با ایستادن طولانی دوباره بازمیگردد، میتواند نشانهای از خار پاشنه باشد. این عارضه شایع که بسیاری از افراد را درگیر میکند، به دلیل التهاب در ناحیه کف پا ایجاد میشود و شناسایی عوامل مؤثر در بروز آن، گام نخست برای پیشگیری و درمان است.
خار پاشنه چگونه ایجاد میشود؟
خار پاشنه به علت التهاب یک باند ضخیم به نام «فاشیا» ایجاد میشود که از کف پا عبور کرده و استخوان پاشنه را به انگشتان پا متصل میکند. این پرده که مانند یک زه کمان عمل میکند، وظیفه ایجاد قوس کف پا و جذب ضربات وارد شده هنگام راه رفتن را بر عهده دارد.
خار پاشنه به چه علت ایجاد میشود؟
هنگامی که تنش و فشار روی این بافت بیش از حد زیاد شود، ترکهای جزئی در فاشیا ایجاد میگردد. این وضعیت دقیقاً مانند زه کمانی است که بیش از حد کشیده شده باشد. نتیجه این کشیدگی مزمن، التهاب و درد در ناحیه پاشنه خواهد بود که به تدریج میتواند منجر به تشکیل خار پاشنه شود.
عوامل اصلی ایجاد خار پاشنه
برخی از عوامل میتوانند خطر ابتلا به خار پاشنه را افزایش دهند. مهمترین این عوامل عبارتند از:
سن: ورم کف پا و خار پاشنه بیشتر در سنین ۴۰ تا ۶۰ سال دیده میشود.
انواع خاصی از ورزش: فعالیتهایی که استرس زیادی به پاشنه و بافت متصل وارد میکنند، مانند دویدن در مسافتهای طولانی و ورزشهای هوازی، میتوانند در بروز این عارضه مؤثر باشند.
عیوب مکانیک پا: صافی کف پا، گودی زیاد کف پا و الگوی غیرعادی راه رفتن میتوانند بر نحوه توزیع وزن هنگام ایستادن تأثیر بگذارند و فشار بیشتری به کف پا وارد کنند.
علاوه بر این عوامل، چاقی نیز به دلیل افزایش استرس روی کف پا، خطر ابتلا به خار پاشنه را افزایش میدهد. همچنین مشاغلی که افراد مجبور هستند مدت طولانی روی پاهای خود بایستند، مانند کارگران کارخانهها، معلمان و کارکنانی که بیشتر ساعات کار خود را روی سطوح سخت میایستند یا راه میروند، بیشتر در معرض این عارضه قرار دارند.
علل دیگر ایجاد خار پاشنه
علاوه بر التهاب فاشیا، عوامل دیگری نیز میتوانند در ایجاد خار پاشنه نقش داشته باشند:
۱. استفاده از کفشهای نامناسب: کفشهای پاشنه بلند، تنگ یا بدون تهویه مناسب میتوانند با ایجاد فشار و اصطکاک مداوم با پوست پا، زمینهساز بروز خار پاشنه شوند. ۲. افزایش وزن و فشار بر پاها: وزن اضافی، فشار مضاعفی بر استخوانها و بافتهای کف پا وارد میکند. ۳. کاهش تولید روغن طبیعی پوست: خشکی پوست پا به دلیل کاهش چربی طبیعی، میتواند در ایجاد این عارضه مؤثر باشد. ۴. عوامل بیماریزا: قارچها و باکتریها نیز ممکن است در بروز عفونتهای پوستی و در نهایت ایجاد خار پاشنه نقش داشته باشند.
راهکارهای پیشگیری از خار پاشنه
پیشگیری از خار پاشنه با رعایت چند نکته ساده امکانپذیر است. مهمترین اقدامات پیشگیرانه عبارتند از:
استفاده از کفش مناسب: کفشهایی با کفی طبی و استاندارد انتخاب کنید که قوس کف پا را به خوبی حمایت کنند.
رعایت بهداشت پوست پا: شستشوی روزانه و خشک کردن کامل پاها، به ویژه بین انگشتان، از بروز عفونتهای قارچی جلوگیری میکند.
کنترل وزن: حفظ وزن ایدهآل، فشار وارده بر پاها را کاهش میدهد.
استراحت کافی: در مشاغل مستلزم ایستادن طولانی، حتماً در فواصل منظم بنشینید و به پاها استراحت دهید.
روشهای درمان خار پاشنه
در صورت بروز خار پاشنه، روشهای درمانی متعددی وجود دارد که بسته به شدت عارضه میتوان از آنها استفاده کرد:
درمانهای خانگی و ساده شامل استفاده از محصولات نرمکننده پوست برای رفع خشکی، استفاده از آبلیمو و سدر به عنوان مواد طبیعی ضدالتهاب، تغییر کفش و استفاده از کفیهای طبی است.
درمانهای تخصصیتر در صورت عدم پاسخ به درمانهای خانگی شامل استفاده از داروهای ضدقارچ و ضدباکتری در صورت وجود عفونت، فیزیوتراپی و انجام حرکات کششی مخصوص، و در نهایت مراجعه به پزشک متخصص برای دریافت درمانهای پیشرفتهتر مانند تزریق کورتیکواستروئید یا استفاده از شوکویو تراپی است.
جمعبندی؛ پیشگیری بهتر از درمان
خار پاشنه اگرچه عارضهای دردناک و آزاردهنده است، اما با رعایت نکات پیشگیرانه و توجه به علائم اولیه میتوان از بروز آن جلوگیری کرد یا در مراحل ابتدایی آن را درمان نمود. انتخاب کفش مناسب، حفظ وزن ایدهآل، رعایت بهداشت پا و پرهیز از ایستادن طولانیمدت، مهمترین راهکارهای پیشگیری از این عارضه هستند.
اگر با علائمی مانند درد صبحگاهی در پاشنه پا مواجه شدید که با راه رفتن کاهش مییابد، توصیه میشود برای تشخیص دقیق و دریافت درمان مناسب به پزشک متخصص مراجعه کنید. درمان بهموقع میتواند از پیشرفت عارضه و مزمن شدن درد جلوگیری کند و کیفیت زندگی شما را بهبود بخشد.
# بیوگرافی دکتر هادی خرمنژاد
**دکتر هادی خرمنژاد**
مدیر مسئول و سردبیر | مجله سلامت و بهداشت
متخصص داخلی و فوق تخصص گوارش و کبد
---
### **خلاصه حرفهای**
دکتر هادی خرمنژاد پزشک متخصص، نویسنده علمی و مدیر رسانهای حوزه سلامت با بیش از ۱۵ سال سابقه حرفهای است. ایشان با تلفیق دانش پزشکی تخصصی و مهارتهای رسانهای، به یکی از چهرههای تأثیرگذار در حوزه آموزش سلامت عمومی ایران تبدیل شدهاند.
### **تحصیلات و تخصصهای پزشکی**
- دکترای پزشکی از دانشگاه علوم پزشکی تهران
- تخصص داخلی از دانشگاه علوم پزشکی شیراز
- فلوشیپ گوارش و کبد از دانشگاه علوم پزشکی تهران
- دورههای تخصصی تغذیه بالینی و آموزش سلامت جامعه
### **گواهینامههای تخصصی**
- گواهی پزشکی مبتنی بر شواهد (Evidence-Based Medicine) - دانشگاه جانز هاپکینز
- گواهی آموزش سلامت دیجیتال - سازمان جهانی بهداشت (WHO)
- گواهی سواد رسانهای سلامت - انجمن آموزش سلامت ایران
### **سمتهای فعلی**
- مدیر مسئول و سردبیر مجله سلامت و بهداشت (از ۱۳۹۷)
- پزشک متخصص گوارش و کبد در مطب شخصی
- مشاور سلامت در شبکههای ملی تلویزیون و رادیو
- عضو هیئت علمی مدعو دانشگاه علوم پزشکی ایران
### **سوابق اجرایی و علمی**
- عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی (۱۳۹۰-۱۳۹۸)
- رئیس بخش گوارش بیمارستان دکتر علی شریعتی (۱۳۹۴-۱۳۹۸)
- مشاور ارشد سلامت در سازمان غذا و دارو (۱۳۹۶-۱۳۹۹)
- نویسنده ثابت بخش سلامت روزنامه شرق (۱۳۹۲-۱۳۹۶)
### **تألیفات و آثار منتشر شده**
۱. **"سلامت دیجیتال: راهنمای عملی برای جامعه"** - انتشارات تیمورزاده
۲. **"بیماریهای گوارشی: پیشگیری و درمان"** - انتشارات ارجمند
۳. **"سواد سلامت: از تئوری تا عمل"** - انتشارات علوم پزشکی
۴. ویراستار علمی **"اطلس بیماریهای کبدی ایران"**
### **مقالات و پژوهشهای علمی**
- ۳۵ مقاله پژوهشی در مجلات معتبر داخلی و بینالمللی
- ۱۸ مقاله مروری در حوزه آموزش سلامت
- ۲۵۰ مقاله عمومی در رسانههای ملی
- سخنران اصلی ۴۰ همایش ملی و بینالمللی
### **جوایز و افتخارات**
- مروج برتر سلامت دیجیتال - انجمن آموزش سلامت ایران (۱۴۰۰)
- پزشک نمونه آموزش سلامت - وزارت بهداشت (۱۳۹۹)
- نویسنده برتر مطبوعات سلامت - جشنواره ملی رسانههای سلامت (۱۳۹۸، ۱۴۰۱)
- پژوهشگر برتر حوزه گوارش - کنگره گوارش و کبد ایران (۱۳۹۷)
### **عضویت در نهادهای تخصصی**
- عضو انجمن متخصصین گوارش و کبد ایران
- عضو شورای سیاستگذاری آموزش سلامت وزارت بهداشت
- عضو هیئت مدیره انجمن روزنامهنگاران سلامت ایران
- مشاور انجمن حمایت از بیماران کبدی
### **تخصصهای کلیدی**
- آموزش سلامت عمومی و سواد سلامت
- روزنامهنگاری پزشکی و علمی
- مدیریت رسانههای تخصصی سلامت
- پژوهش در زمینه بیماریهای گوارشی
- مشاوره در توسعه محتوای سلامت دیجیتال
- تفسیر اخبار پزشکی برای عموم مردم
### **دورهها و کارگاههای آموزشی**
- مدرس دورههای آموزش سلامت برای پزشکان عمومی
- برگزارکننده کارگاههای سواد رسانهای سلامت برای خبرنگاران
- مربی دورههای نویسندگی علمی برای دانشجویان پزشکی
- سخنران مدعو در مدارس و مراکز آموزشی عمومی
### **روششناسی کار**
دکتر خرمنژاد در تولید محتوا بر چهار اصل تأکید دارد:
۱. **دقت علمی**: استناد به منابع معتبر و بهروز پزشکی
۲. **شفافیت**: بیان واضح محدودیتهای دانش پزشکی
۳. **عملی بودن**: ارائه راهکارهای قابل اجرا در زندگی روزمره
۴. **اخلاقمحوری**: رعایت حریم خصوصی بیماران و اصول اخلاق پزشکی
### **دستاوردهای مجله سلامت و بهداشت**
- ایجاد بزرگترین بانک اطلاعات سلامت به زبان فارسی
- دسترسی ماهانه ۵۰۰ هزار خواننده به مطالب معتبر سلامت
- راهاندازی خط مشاوره رایگان سلامت
- تولید ۲۰۰۰ مقاله تخصصی سلامت عمومی
- همکاری با ۱۰۰ متخصص حوزههای مختلف پزشکی
### **مأموریت حرفهای**
"مأموریت من تبدیل علم پیچیده پزشکی به دانستههای قابل فهم و کاربردی برای هر ایرانی است. معتقدم سواد سلامت حق اساسی هر شهروند و پایهای برای توسعه جامعه سالم است."
### **ارزیابی تخصصی **
- **تجربه**: ۱۵ سال طبابت بالینی + ۱۰ سال فعالیت رسانهای سلامت
- **تخصص**: مدارک عالی پزشکی + تخصص گوارش + گواهیهای آموزش سلامت
- **اعتبار**: جوایز معتبر ملی، عضویت در نهادهای تخصصی، تألیفات علمی
- **اعتماد**: شفافیت مدارک، پایبندی به اخلاق پزشکی، پاسخگویی عمومی
### **سیاستهای اخلاقی و حرفهای**
- عدم تبلیغ مستقیم یا غیرمستقیم محصولات سلامت
- افشای هرگونه تعارض منافع احتمالی
- بهروزرسانی منظم اطلاعات براساس جدیدترین یافتهها
- پاسخگویی به سؤالات و تصحیح اشتباهات در اسرع وقت
---
**آخرین بهروزرسانی**: دی 1404
**منبع**: آرشیو رسمی مجله سلامت و بهداشت
**تأییدیه**: نظام پزشکی جمهوری اسلامی ایران
**کد اخلاقی**: MED-ETH-2023-۰۵
*کلیه اطلاعات پزشکی ارائه شده توسط دکتر خرمنژاد مبتنی بر آخرین راهنمای بالینی و پروتکلهای علمی روز دنیا است.*
