پژوهشگران دانشگاه کالیفرنیا، ریورساید، با ابداع یک ژل هوشمند اکسیژنساز، گامی بلند در جهت درمان زخمهای مزمن و جلوگیری از قطع عضو برداشتهاند؛ دستاوردی که میتواند زندگی میلیونها بیمار دیابتی و سالمند را در سراسر جهان متحول کند.
به گزارش سلامتنیوز، با افزایش جمعیت سالمندان و شیوع روزافزون دیابت، شمار مبتلایان به زخمهای مزمن که گاهی به قطع عضو منجر میشوند، روندی صعودی یافته است. در این میان، تیمی از مهندسان زیستی دانشگاه کالیفرنیا، ریورساید (UCR) موفق به طراحی ژلی شدهاند که با تولید مداوم اکسیژن در محل زخم، فرآیند ترمیم بافت آسیبدیده را فعال کرده و میتواند از پیشرفت زخم تا مرحله قطع عضو جلوگیری کند.
ژل اکسیژنساز؛ امیدی تازه برای جلوگیری از قطع عضو
زخمهای مزمن؛ چالشی جهانی در عصر سالمندی
به گفته ایمان نوشادی، استاد مهندسی زیستی UCR و سرپرست این پژوهش، زخمهایی که بیش از یک ماه بهبود نیابند به عنوان زخم مزمن طبقهبندی میشوند. آمارها نشان میدهد سالانه حدود ۱۲ میلیون نفر در جهان و ۴.۵ میلیون نفر در آمریکا با این مشکل دستوپنجه نرم میکنند و از هر پنج نفر، یک نفر ممکن است در نهایت نیاز به قطع عضو پیدا کند.
دلیل اصلی مزمن شدن زخمها چیست؟ پژوهشگران دریافتهاند کمبود اکسیژن در لایههای عمیق بافت آسیبدیده یکی از مهمترین عوامل توقف روند بهبودی است. هنگامی که اکسیژن کافی به زخم نمیرسد، فرآیند ترمیم در مرحله التهاب متوقف شده، باکتریها رشد میکنند و بافت به جای بازسازی، تخریب میشود. این در حالی است که ترمیم زخم چهار مرحله حیاتی التهاب، رگزایی (تشکیل عروق خونی جدید)، بازسازی ساختاری و در نهایت بهبود کامل را طی میکند و کمبود پایدار اکسیژن میتواند هر یک از این مراحل را مختل کند.
ژل اکسیژنساز چگونه زخمهای دیابتی را ترمیم میکند؟
این ژل نوآورانه که نتایج پژوهش درباره آن در نشریه Communications Materials منتشر شده، ساختاری نرم و انعطافپذیر دارد و از آب و یک مایع مبتنی بر کولین تشکیل شده است. کولین علاوه بر خاصیت ضدباکتریایی، با بدن انسان نیز کاملاً سازگار است. هنگامی که این ژل به یک باتری کوچک (مشابه باتری سمعک) متصل میشود، به یک ماشین الکتروشیمیایی تبدیل میشود که مولکولهای آب را تجزیه کرده و بهطور آهسته و مداوم اکسیژن تولید میکند.
مزیت مهم این فناوری نسبت به روشهای پیشین، توانایی آن در نفوذ به عمق بافت است. برخلاف روشهای سطحی که فقط لایههای رویی زخم را اکسیژنرسانی میکنند، این ژل با شکلگیری دقیق در حفرهها و فرورفتگیهای زخم، به نواحی عمیقتری نفوذ میکند که کمبود اکسیژن در آنها شدیدتر و خطر عفونت بیشتر است.
از آنجا که فرآیند رگزایی ممکن است هفتهها طول بکشد، تأمین مقطعی اکسیژن پاسخگوی نیاز زخمهای مزمن نیست. این سامانه هوشمند میتواند تا یک ماه اکسیژن پایدار فراهم کند و زخم مزمن را به زخم قابلترمیم تبدیل نماید.
نتایج امیدوارکننده در آزمایشهای حیوانی
پژوهشگران برای ارزیابی کارایی این فناوری، آن را روی موشهای دیابتی و سالمند آزمایش کردند که زخمهایشان شباهت زیادی به زخمهای مزمن انسان دارد. در گروه کنترل، زخمهای درماننشده بهبود نیافتند و اغلب به مرگ حیوانات منجر شدند. اما در گروهی که از پچ اکسیژنساز (با تعویض هفتگی) استفاده شد، زخمها طی حدود ۲۳ روز بسته شده و حیوانات زنده ماندند.
نوشادی در این باره توضیح میدهد: کولین موجود در ژل علاوه بر اکسیژنرسانی، به تنظیم سیستم ایمنی و کاهش التهاب بیش از حد کمک میکند. زخمهای مزمن معمولاً مملو از گونههای فعال اکسیژن هستند که به سلولها آسیب میزنند. این ژل با ایجاد تعادل در اکسیژن پایدار و مهار التهاب، شرایط ترمیم طبیعی را بازمیگرداند.
افقهای تازه؛ از درمان زخم تا پرورش اندام مصنوعی
کاربردهای این فناوری فراتر از درمان زخمهای مزمن است. پژوهشگران معتقدند این ژل اکسیژنساز میتواند در آینده برای رشد بافتها و اندامهای مصنوعی نیز مورد استفاده قرار گیرد. کمبود اکسیژن یکی از موانع اصلی در پرورش اندامهای جایگزین محسوب میشود؛ زیرا با افزایش ضخامت بافت، رساندن مواد مغذی و اکسیژن دشوار شده و سلولها از بین میروند. این پروژه میتواند پلی به سوی ساخت اندامهای بزرگتر و پایدارتر برای بیماران نیازمند پیوند باشد.
اگرچه عواملی مانند افزایش دیابت، سالمندی و سبک زندگی کمتحرک در شیوع زخمهای مزمن نقش دارند، این نوآوری میتواند گامی مهم در کاهش قطع عضو و بهبود کیفیت زندگی بیماران باشد. این فناوری با فراهم کردن همان چیزی که بدن برای ترمیم خود بیش از هر چیز به آن نیاز دارد یعنی اکسیژن پایدار، افقهای تازهای را در درمان زخمهای مقاوم گشوده است.
# بیوگرافی دکتر هادی خرمنژاد
**دکتر هادی خرمنژاد**
مدیر مسئول و سردبیر | مجله سلامت و بهداشت
متخصص داخلی و فوق تخصص گوارش و کبد
---
### **خلاصه حرفهای**
دکتر هادی خرمنژاد پزشک متخصص، نویسنده علمی و مدیر رسانهای حوزه سلامت با بیش از ۱۵ سال سابقه حرفهای است. ایشان با تلفیق دانش پزشکی تخصصی و مهارتهای رسانهای، به یکی از چهرههای تأثیرگذار در حوزه آموزش سلامت عمومی ایران تبدیل شدهاند.
### **تحصیلات و تخصصهای پزشکی**
- دکترای پزشکی از دانشگاه علوم پزشکی تهران
- تخصص داخلی از دانشگاه علوم پزشکی شیراز
- فلوشیپ گوارش و کبد از دانشگاه علوم پزشکی تهران
- دورههای تخصصی تغذیه بالینی و آموزش سلامت جامعه
### **گواهینامههای تخصصی**
- گواهی پزشکی مبتنی بر شواهد (Evidence-Based Medicine) - دانشگاه جانز هاپکینز
- گواهی آموزش سلامت دیجیتال - سازمان جهانی بهداشت (WHO)
- گواهی سواد رسانهای سلامت - انجمن آموزش سلامت ایران
### **سمتهای فعلی**
- مدیر مسئول و سردبیر مجله سلامت و بهداشت (از ۱۳۹۷)
- پزشک متخصص گوارش و کبد در مطب شخصی
- مشاور سلامت در شبکههای ملی تلویزیون و رادیو
- عضو هیئت علمی مدعو دانشگاه علوم پزشکی ایران
### **سوابق اجرایی و علمی**
- عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی (۱۳۹۰-۱۳۹۸)
- رئیس بخش گوارش بیمارستان دکتر علی شریعتی (۱۳۹۴-۱۳۹۸)
- مشاور ارشد سلامت در سازمان غذا و دارو (۱۳۹۶-۱۳۹۹)
- نویسنده ثابت بخش سلامت روزنامه شرق (۱۳۹۲-۱۳۹۶)
### **تألیفات و آثار منتشر شده**
۱. **"سلامت دیجیتال: راهنمای عملی برای جامعه"** - انتشارات تیمورزاده
۲. **"بیماریهای گوارشی: پیشگیری و درمان"** - انتشارات ارجمند
۳. **"سواد سلامت: از تئوری تا عمل"** - انتشارات علوم پزشکی
۴. ویراستار علمی **"اطلس بیماریهای کبدی ایران"**
### **مقالات و پژوهشهای علمی**
- ۳۵ مقاله پژوهشی در مجلات معتبر داخلی و بینالمللی
- ۱۸ مقاله مروری در حوزه آموزش سلامت
- ۲۵۰ مقاله عمومی در رسانههای ملی
- سخنران اصلی ۴۰ همایش ملی و بینالمللی
### **جوایز و افتخارات**
- مروج برتر سلامت دیجیتال - انجمن آموزش سلامت ایران (۱۴۰۰)
- پزشک نمونه آموزش سلامت - وزارت بهداشت (۱۳۹۹)
- نویسنده برتر مطبوعات سلامت - جشنواره ملی رسانههای سلامت (۱۳۹۸، ۱۴۰۱)
- پژوهشگر برتر حوزه گوارش - کنگره گوارش و کبد ایران (۱۳۹۷)
### **عضویت در نهادهای تخصصی**
- عضو انجمن متخصصین گوارش و کبد ایران
- عضو شورای سیاستگذاری آموزش سلامت وزارت بهداشت
- عضو هیئت مدیره انجمن روزنامهنگاران سلامت ایران
- مشاور انجمن حمایت از بیماران کبدی
### **تخصصهای کلیدی**
- آموزش سلامت عمومی و سواد سلامت
- روزنامهنگاری پزشکی و علمی
- مدیریت رسانههای تخصصی سلامت
- پژوهش در زمینه بیماریهای گوارشی
- مشاوره در توسعه محتوای سلامت دیجیتال
- تفسیر اخبار پزشکی برای عموم مردم
### **دورهها و کارگاههای آموزشی**
- مدرس دورههای آموزش سلامت برای پزشکان عمومی
- برگزارکننده کارگاههای سواد رسانهای سلامت برای خبرنگاران
- مربی دورههای نویسندگی علمی برای دانشجویان پزشکی
- سخنران مدعو در مدارس و مراکز آموزشی عمومی
### **روششناسی کار**
دکتر خرمنژاد در تولید محتوا بر چهار اصل تأکید دارد:
۱. **دقت علمی**: استناد به منابع معتبر و بهروز پزشکی
۲. **شفافیت**: بیان واضح محدودیتهای دانش پزشکی
۳. **عملی بودن**: ارائه راهکارهای قابل اجرا در زندگی روزمره
۴. **اخلاقمحوری**: رعایت حریم خصوصی بیماران و اصول اخلاق پزشکی
### **دستاوردهای مجله سلامت و بهداشت**
- ایجاد بزرگترین بانک اطلاعات سلامت به زبان فارسی
- دسترسی ماهانه ۵۰۰ هزار خواننده به مطالب معتبر سلامت
- راهاندازی خط مشاوره رایگان سلامت
- تولید ۲۰۰۰ مقاله تخصصی سلامت عمومی
- همکاری با ۱۰۰ متخصص حوزههای مختلف پزشکی
### **مأموریت حرفهای**
"مأموریت من تبدیل علم پیچیده پزشکی به دانستههای قابل فهم و کاربردی برای هر ایرانی است. معتقدم سواد سلامت حق اساسی هر شهروند و پایهای برای توسعه جامعه سالم است."
### **ارزیابی تخصصی **
- **تجربه**: ۱۵ سال طبابت بالینی + ۱۰ سال فعالیت رسانهای سلامت
- **تخصص**: مدارک عالی پزشکی + تخصص گوارش + گواهیهای آموزش سلامت
- **اعتبار**: جوایز معتبر ملی، عضویت در نهادهای تخصصی، تألیفات علمی
- **اعتماد**: شفافیت مدارک، پایبندی به اخلاق پزشکی، پاسخگویی عمومی
### **سیاستهای اخلاقی و حرفهای**
- عدم تبلیغ مستقیم یا غیرمستقیم محصولات سلامت
- افشای هرگونه تعارض منافع احتمالی
- بهروزرسانی منظم اطلاعات براساس جدیدترین یافتهها
- پاسخگویی به سؤالات و تصحیح اشتباهات در اسرع وقت
---
**آخرین بهروزرسانی**: دی 1404
**منبع**: آرشیو رسمی مجله سلامت و بهداشت
**تأییدیه**: نظام پزشکی جمهوری اسلامی ایران
**کد اخلاقی**: MED-ETH-2023-۰۵
*کلیه اطلاعات پزشکی ارائه شده توسط دکتر خرمنژاد مبتنی بر آخرین راهنمای بالینی و پروتکلهای علمی روز دنیا است.*
