راهکاری ساده برای درد مزمن گردن
درمان درد مزمن گردن بدون دارو و تصویربرداری؛ حرکات ساده که معجزه میکنند
اگر هفتهها یا ماههاست که با درد مزمن گردن دستوپنجه نرم میکنید، احتمالاً چندین بار برایتان امآرآی یا سیتیاسکن نوشته شده و انواع مسکنها را امتحان کردهاید. اما پژوهشی تازه نشان میدهد که مؤثرترین درمان برای درد مزمن گردن، چیزی فراتر از دارو و تصویربرداری است: ورزشدرمانی؛ رویکردی ساده، کمهزینه و مبتنی بر شواهد علمی که متأسفانه کمتر از حد انتظار توسط پزشکان تجویز میشود.
نتایج مطالعهای که توسط پژوهشگران دانشگاه دوک و دانشگاه کارولینای شمالی انجام شده، نشان میدهد بسیاری از بیماران مبتلا به درد مزمن گردن، به طور متوسط نزدیک به ۷ سال با این مشکل زندگی کردهاند و در این مدت بارها به پزشکان مختلف مراجعه کردهاند، بدون آنکه درمان مؤثری دریافت کنند. این در حالی است که ورزشدرمانی به عنوان روشی با بالاترین سطح شواهد علمی، همچنان در سایه روشهای تشخیصی پرهزینه و داروهای مسکن قرار گرفته است.
MRI بیشتر، درمان کمتر؛ نگاهی به اشتباهات رایج در مدیریت درد گردن
نتایج این مطالعه نشان داد بسیاری از بیماران مبتلا به درد مزمن گردن، چندین بار تحت تصویربرداری مانند MRI، سیتیاسکن یا عکس ساده ستون فقرات قرار گرفتهاند. نکته مهم این است که در دردهای مزمن، تکرار این آزمایشها معمولاً اطلاعات جدیدی برای تغییر روند درمان ارائه نمیدهد و تنها به هزینههای اضافی و نگرانی بیمار میافزاید.
از طرف دیگر، درصد قابلتوجهی از این بیماران از داروهای مسکن قوی یا حتی مخدر استفاده میکردند؛ داروهایی که شواهد علمی درباره اثربخشی طولانیمدت آنها برای درد مزمن گردن محدود است و میتوانند عوارض جانبی جدی مانند وابستگی، خوابآلودگی و اختلال در عملکرد روزانه ایجاد کنند.
ورزشدرمانی؛ درمانی که بیش از نیمی از بیماران آن را دریافت نمیکنند
نکته جالب و در عین حال تأسفبار این است که با وجود شواهد قوی درباره اثربخشی تمرینات درمانی، تنها حدود نیمی از بیماران برای انجام این تمرینها ارجاع داده شدهاند. ورزشدرمانی به عنوان یک روش غیرتهاجمی و ایمن، میتواند تأثیرات شگرفی بر درد مزمن گردن داشته باشد:
- کاهش درد از طریق تقویت عضلات عمقی و بهبود خونرسانی به بافتهای آسیبدیده
- تقویت عضلات نگهدارنده گردن که با گذشت زمان و به دلیل وضعیت نامناسب بدنی تضعیف شدهاند
- افزایش دامنه حرکتی و کاهش خشکی مفاصل گردن
- کاهش احتمال بازگشت درد با اصلاح الگوهای حرکتی اشتباه
- کاهش وابستگی به داروهای مسکن و جلوگیری از عوارض ناشی از مصرف طولانیمدت آنها
یک حرکت ساده که متخصصان فیزیوتراپی بیشتر توصیه میکنند: جمع کردن چانه (Chin Tuck)
یکی از مؤثرترین حرکات ورزشدرمانی که متخصصان فیزیوتراپی برای کاهش درد مزمن گردن بسیار توصیه میکنند، حرکت «جمع کردن چانه» (Chin Tuck) است. این تمرین ساده، عضلات عمقی گردن را فعال کرده و وضعیت سر را اصلاح میکند که یکی از مهمترین علل درد مزمن گردن در عصر دیجیتال محسوب میشود.
روش انجام این حرکت:
۱. صاف روی صندلی بنشینید و شانهها را کاملاً رها کنید
۲. بدون اینکه سرتان بالا یا پایین برود، چانه را بهآرامی به سمت عقب بکشید؛ انگار که میخواهید غبغب کوچکی ایجاد کنید
۳. در این حالت، باید احساس کشش ملایمی در پشت گردن داشته باشید
۴. این وضعیت را ۵ تا ۱۰ ثانیه حفظ کنید
۵. سپس آرام رها کنید
۶. این حرکت را ۱۰ بار، روزی ۲ تا ۳ نوبت تکرار کنید
نکته مهم: هنگام انجام این حرکت، سر را به عقب خم نکنید و از بالا انداختن شانهها خودداری کنید. هدف، حرکت افقی چانه به سمت عقب است، نه خم کردن گردن.
- مدت زمان مطالعه: تحقیقات نشان میدهد که انجام منظم تمرینات ورزشدرمانی به مدت ۴ تا ۶ هفته میتواند کاهش معناداری در شدت درد مزمن گردن ایجاد کند.
- ترکیب با سایر روشها: برای بهترین نتیجه، ورزشدرمانی باید با اصلاح وضعیت نشستن، استفاده از بالشت مناسب و افزایش فعالیت بدنی روزانه همراه شود.
چه زمانی نباید به ورزش اکتفا کرد؟
با وجود اثربخشی ورزشدرمانی در کنترل درد مزمن گردن، در برخی شرایط خاص نباید تنها به این روش اکتفا کرد. اگر درد گردن با هر یک از موارد زیر همراه است، حتماً به پزشک مراجعه کنید و پیش از شروع هر گونه تمرین، نظر تخصصی بگیرید:
- بیحسی یا ضعف دستها که میتواند نشانه درگیری اعصاب گردنی باشد
- درد شدید پس از تصادف یا ضربه که احتمال شکستگی یا آسیب جدی را افزایش میدهد
- تب یا کاهش وزن بدون علت که میتواند نشانه بیماریهای سیستمیک یا عفونت باشد
- اختلال در راه رفتن یا کنترل ادرار و مدفوع که از علائم هشداردهنده آسیب نخاعی محسوب میشود
درد مزمن گردن یکی از شایعترین مشکلات اسکلتی-عضلانی در جوامع مدرن است که کیفیت زندگی میلیونها نفر را تحت تأثیر قرار داده است. با وجود پیشرفتهای چشمگیر در تصویربرداری تشخیصی و داروسازی، به نظر میرسد سادهترین و مؤثرترین راهکار یعنی ورزشدرمانی، هنوز جایگاه واقعی خود را در پروتکلهای درمانی پیدا نکرده است. با تکیه بر شواهد علمی و تغییر نگرش پزشکان و بیماران، میتوان از این روش ایمن و کمهزینه برای کاهش رنج میلیونها نفر بهره برد.
مجله سلامت و بهداشت دکتر هادی خرم نژاد
About the Author
