نتایج یک مرور علمی جدید نشان میدهد که کیفیت چربیهای مصرفی، بیش از مقدار آنها در سلامت متابولیک و خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ نقش دارد. پژوهشگران میگویند برخی چربیهای اشباع میتوانند مقاومت به انسولین را افزایش دهند، در حالی که چربیهای غیراشباع اثر محافظتی دارند.
به گزارش سلامت نیوز به نقل از verywellhealth، برخلاف تصور رایج که قند را مهمترین عامل تغذیهای در بروز دیابت نوع ۲ میداند، نتایج یک مطالعه جدید نشان میدهد نوع چربیهای مصرفی نیز تأثیر قابلتوجهی بر سلامت متابولیک و عملکرد انسولین دارد. این یافتهها، درک ما را از رژیم غذایی مناسب برای پیشگیری از دیابت عمیقتر میکند.
اسید پالمیتیک در برابر اسید اولئیک؛ نبردی درون سلولها
نقش متفاوت چربیها در ابتلا به دیابت
پژوهشگران با بررسی مطالعات مختلف دریافتند که اسید پالمیتیک، یکی از رایجترین چربیهای اشباع در رژیمهای غذایی غربی که در کره، روغن پالم، لبنیات پرچرب، گوشتهای قرمز و غذاهای فوقفرآوریشده یافت میشود، میتواند مقاومت به انسولین را افزایش داده و در شکلگیری و پیشرفت دیابت نوع ۲ نقش داشته باشد. مصرف زیاد این چربی باعث تولید ترکیباتی در سلولها میشود که عملکرد انسولین را مختل کرده، التهاب و استرس اکسیداتیو را افزایش میدهد و در نهایت پاسخ عضلات، کبد و بافت چربی به انسولین را کاهش میدهد. در مقابل، اسید اولئیک که بهوفور در روغن زیتون، آووکادو، مغزها و برخی دانهها وجود دارد، نه تنها اثر مضر ندارد، بلکه با کاهش التهاب و بهبود حساسیت به انسولین، نقشی محافظتی ایفا میکند. این یافته، یکی از دلایل کلیدی پایینتر بودن خطر دیابت در میان پیروان رژیم غذایی مدیترانهای را آشکار میسازد.
کیفیت چربی؛ مهمتر از مقدار آن
این پژوهش تأکید میکند که هنگام انتخاب مواد غذایی، کیفیت و نوع چربی مصرفی از اهمیت بیشتری نسبت به میزان کل چربی دریافتی برخوردار است. کارشناسان تغذیه توصیه میکنند برای کاهش خطر ابتلا به دیابت نوع ۲، بهجای حذف کامل چربیها، منابع چربی اشباع را با چربیهای غیراشباع سالم جایگزین کنیم. استفاده از روغن زیتون به جای کره، افزودن آووکادو به سالادها و مصرف روزانه مغزها و دانههای خوراکی، نمونههایی از این تغییرات ساده اما مؤثر در رژیم غذایی هستند. در کنار کیفیت چربی مصرفی، تجمع چربی اضافی در بدن، بهویژه در اطراف اندامهای حیاتی مانند کبد و پانکراس، نیز مقاومت به انسولین را تشدید میکند.
توصیههای کلیدی برای پیشگیری
اولویت با چربیهای غیراشباع: مصرف روغن زیتون، آووکادو، مغزها و دانههای روغنی را افزایش دهید و مصرف کره، روغن پالم و گوشتهای پرچرب را کاهش دهید.
به وزن خود توجه کنید: کاهش چربی اضافی بدن، بهویژه چربیهای احشایی، نقش کلیدی در بهبود عملکرد انسولین و کاهش خطر دیابت دارد.
در نهایت، متخصصان تأکید میکنند که هیچ ماده غذایی را نباید تنها بر اساس یک ترکیب آن قضاوت کرد. یک الگوی غذایی متعادل و متنوع، همراه با فعالیت بدنی منظم و مشورت با پزشک یا متخصص تغذیه، بهترین راهکار برای پیشگیری و کنترل دیابت نوع ۲ است. با انتخاب آگاهانهتر چربیهای مصرفی، میتوان گامی مؤثر در جهت حفظ سلامت متابولیک و کاهش خطر ابتلا به این بیماری مزمن برداشت.
# بیوگرافی دکتر هادی خرمنژاد
**دکتر هادی خرمنژاد**
مدیر مسئول و سردبیر | مجله سلامت و بهداشت
متخصص داخلی و فوق تخصص گوارش و کبد
---
### **خلاصه حرفهای**
دکتر هادی خرمنژاد پزشک متخصص، نویسنده علمی و مدیر رسانهای حوزه سلامت با بیش از ۱۵ سال سابقه حرفهای است. ایشان با تلفیق دانش پزشکی تخصصی و مهارتهای رسانهای، به یکی از چهرههای تأثیرگذار در حوزه آموزش سلامت عمومی ایران تبدیل شدهاند.
### **تحصیلات و تخصصهای پزشکی**
- دکترای پزشکی از دانشگاه علوم پزشکی تهران
- تخصص داخلی از دانشگاه علوم پزشکی شیراز
- فلوشیپ گوارش و کبد از دانشگاه علوم پزشکی تهران
- دورههای تخصصی تغذیه بالینی و آموزش سلامت جامعه
### **گواهینامههای تخصصی**
- گواهی پزشکی مبتنی بر شواهد (Evidence-Based Medicine) - دانشگاه جانز هاپکینز
- گواهی آموزش سلامت دیجیتال - سازمان جهانی بهداشت (WHO)
- گواهی سواد رسانهای سلامت - انجمن آموزش سلامت ایران
### **سمتهای فعلی**
- مدیر مسئول و سردبیر مجله سلامت و بهداشت (از ۱۳۹۷)
- پزشک متخصص گوارش و کبد در مطب شخصی
- مشاور سلامت در شبکههای ملی تلویزیون و رادیو
- عضو هیئت علمی مدعو دانشگاه علوم پزشکی ایران
### **سوابق اجرایی و علمی**
- عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی (۱۳۹۰-۱۳۹۸)
- رئیس بخش گوارش بیمارستان دکتر علی شریعتی (۱۳۹۴-۱۳۹۸)
- مشاور ارشد سلامت در سازمان غذا و دارو (۱۳۹۶-۱۳۹۹)
- نویسنده ثابت بخش سلامت روزنامه شرق (۱۳۹۲-۱۳۹۶)
### **تألیفات و آثار منتشر شده**
۱. **"سلامت دیجیتال: راهنمای عملی برای جامعه"** - انتشارات تیمورزاده
۲. **"بیماریهای گوارشی: پیشگیری و درمان"** - انتشارات ارجمند
۳. **"سواد سلامت: از تئوری تا عمل"** - انتشارات علوم پزشکی
۴. ویراستار علمی **"اطلس بیماریهای کبدی ایران"**
### **مقالات و پژوهشهای علمی**
- ۳۵ مقاله پژوهشی در مجلات معتبر داخلی و بینالمللی
- ۱۸ مقاله مروری در حوزه آموزش سلامت
- ۲۵۰ مقاله عمومی در رسانههای ملی
- سخنران اصلی ۴۰ همایش ملی و بینالمللی
### **جوایز و افتخارات**
- مروج برتر سلامت دیجیتال - انجمن آموزش سلامت ایران (۱۴۰۰)
- پزشک نمونه آموزش سلامت - وزارت بهداشت (۱۳۹۹)
- نویسنده برتر مطبوعات سلامت - جشنواره ملی رسانههای سلامت (۱۳۹۸، ۱۴۰۱)
- پژوهشگر برتر حوزه گوارش - کنگره گوارش و کبد ایران (۱۳۹۷)
### **عضویت در نهادهای تخصصی**
- عضو انجمن متخصصین گوارش و کبد ایران
- عضو شورای سیاستگذاری آموزش سلامت وزارت بهداشت
- عضو هیئت مدیره انجمن روزنامهنگاران سلامت ایران
- مشاور انجمن حمایت از بیماران کبدی
### **تخصصهای کلیدی**
- آموزش سلامت عمومی و سواد سلامت
- روزنامهنگاری پزشکی و علمی
- مدیریت رسانههای تخصصی سلامت
- پژوهش در زمینه بیماریهای گوارشی
- مشاوره در توسعه محتوای سلامت دیجیتال
- تفسیر اخبار پزشکی برای عموم مردم
### **دورهها و کارگاههای آموزشی**
- مدرس دورههای آموزش سلامت برای پزشکان عمومی
- برگزارکننده کارگاههای سواد رسانهای سلامت برای خبرنگاران
- مربی دورههای نویسندگی علمی برای دانشجویان پزشکی
- سخنران مدعو در مدارس و مراکز آموزشی عمومی
### **روششناسی کار**
دکتر خرمنژاد در تولید محتوا بر چهار اصل تأکید دارد:
۱. **دقت علمی**: استناد به منابع معتبر و بهروز پزشکی
۲. **شفافیت**: بیان واضح محدودیتهای دانش پزشکی
۳. **عملی بودن**: ارائه راهکارهای قابل اجرا در زندگی روزمره
۴. **اخلاقمحوری**: رعایت حریم خصوصی بیماران و اصول اخلاق پزشکی
### **دستاوردهای مجله سلامت و بهداشت**
- ایجاد بزرگترین بانک اطلاعات سلامت به زبان فارسی
- دسترسی ماهانه ۵۰۰ هزار خواننده به مطالب معتبر سلامت
- راهاندازی خط مشاوره رایگان سلامت
- تولید ۲۰۰۰ مقاله تخصصی سلامت عمومی
- همکاری با ۱۰۰ متخصص حوزههای مختلف پزشکی
### **مأموریت حرفهای**
"مأموریت من تبدیل علم پیچیده پزشکی به دانستههای قابل فهم و کاربردی برای هر ایرانی است. معتقدم سواد سلامت حق اساسی هر شهروند و پایهای برای توسعه جامعه سالم است."
### **ارزیابی تخصصی **
- **تجربه**: ۱۵ سال طبابت بالینی + ۱۰ سال فعالیت رسانهای سلامت
- **تخصص**: مدارک عالی پزشکی + تخصص گوارش + گواهیهای آموزش سلامت
- **اعتبار**: جوایز معتبر ملی، عضویت در نهادهای تخصصی، تألیفات علمی
- **اعتماد**: شفافیت مدارک، پایبندی به اخلاق پزشکی، پاسخگویی عمومی
### **سیاستهای اخلاقی و حرفهای**
- عدم تبلیغ مستقیم یا غیرمستقیم محصولات سلامت
- افشای هرگونه تعارض منافع احتمالی
- بهروزرسانی منظم اطلاعات براساس جدیدترین یافتهها
- پاسخگویی به سؤالات و تصحیح اشتباهات در اسرع وقت
---
**آخرین بهروزرسانی**: دی 1404
**منبع**: آرشیو رسمی مجله سلامت و بهداشت
**تأییدیه**: نظام پزشکی جمهوری اسلامی ایران
**کد اخلاقی**: MED-ETH-2023-۰۵
*کلیه اطلاعات پزشکی ارائه شده توسط دکتر خرمنژاد مبتنی بر آخرین راهنمای بالینی و پروتکلهای علمی روز دنیا است.*
