پرخوری گاهبهگاه امری طبیعی است، اما وقتی به عادتی روزمره تبدیل شود، میتواند خطر اضافهوزن، چاقی و حتی اختلالات خوردن را افزایش دهد. روانشناسان معتقدند آگاهی از احساسات، توجه به سیگنالهای گرسنگی و تغییر برخی عادتهای ساده میتواند به کنترل این رفتار کمک کند. در این مطلب، راهکارهای عملی و مؤثری برای مدیریت پرخوری احساسی ارائه شده است.
به گزارش خبرنگار ما، پرخوری با اختلال پرخوری (Binge Eating Disorder) تفاوت دارد. در اختلال پرخوری، فرد احساس میکند کنترلی بر غذا خوردن ندارد و این رفتار به صورت مکرر و با شدت بیشتری رخ میدهد، اما پرخوری معمولاً تحت تأثیر احساسات، عادتها یا لذت بردن از غذا روی میدهد و قابل کنترلتر است. متخصصان کلینیک کلیولند، یکی از مراکز معتبر پزشکی جهان، بر این باورند که مهمترین راهکار برای کنترل این رفتار، غذا خوردن آگاهانه است؛ یعنی توجه کامل به احساس گرسنگی، میزان سیری و تجربه غذا خوردن.
پرخوری احساسی را چگونه کنترل کنیم؟
احساسات خود را بشناسید؛ اولین گام برای کنترل پرخوری
قبل از غذا خوردن از خود بپرسید: «واقعاً گرسنه هستم یا به دلیل استرس، ناراحتی، شادی یا احساسات دیگر میخواهم غذا بخورم؟» روانشناسان میگویند که بسیاری از ما عادت داریم بدون توجه به نیاز واقعی بدن، به سراغ غذا برویم. بیحوصلگی یکی از مهمترین محرکهای پرخوری است. اگر متوجه شدید فقط از روی کسالت غذا میخورید، محیط خود را تغییر دهید، کمی قدم بزنید یا یک نوشیدنی بنوشید تا از چرخه پرخوری خارج شوید.
تغییر عادتهای خرید و مصرف غذا نیز نقشی کلیدی دارد. تهیه فهرست خرید و پرهیز از خریدهای هیجانی باعث میشود خوراکیهای ناسالم کمتری وارد خانه شوند. همچنین قرار دادن میوه، سبزیجات و مواد غذایی سالم در دسترس، انتخابهای سالمتر را آسانتر میکند. به جای غذا خوردن مستقیم از بستهبندی، غذا را در بشقاب بکشید تا مقدار مصرف خود را بهتر ببینید و کنترل کنید. در مهمانیها یا رستورانهای سلفسرویس، ابتدا همه گزینهها را ببینید و سپس تصمیم بگیرید چه مقدار غذا بردارید.
آرام غذا بخورید و به سیگنالهای بدن توجه کنید
آهسته غذا خوردن به مغز فرصت میدهد پیام سیری را دریافت کند و احتمال پرخوری را کاهش میدهد. همچنین، غذا خوردن در حالت نشسته و دور از حواسپرتی مانند تماشای تلویزیون یا کار با تلفن همراه، کمک میکند تا بر تجربه غذا خوردن متمرکز شوید. از غذا به عنوان وسیلهای برای فرار از کارها استفاده نکنید. گاهی افراد برای به تعویق انداختن کارهای مهم به سراغ غذا میروند. در این شرایط، بهتر است چند دقیقه استراحت کنید یا یک کار کوچک دیگر انجام دهید.
داشتن برنامه غذایی منظم و خواب کافی از دیگر عوامل کلیدی هستند. خوردن وعدههای غذایی در ساعات مشخص، به تنظیم هورمونهای گرسنگی و کاهش میل به پرخوری کمک میکند. کمبود خواب نیز میتواند اشتها و میل به غذاهای پرکالری را افزایش دهد. همچنین، رژیمهای بسیار سخت و محدودکننده معمولاً احساس محرومیت ایجاد کرده و خطر پرخوری را افزایش میدهند. به جای حذف کامل گروههای غذایی، بر داشتن یک رژیم غذایی متعادل و پایدار تمرکز کنید که در طولانیمدت قابل ادامه باشد.
راهکارهای کلیدی: شناسایی احساسات، برنامه غذایی منظم، خواب کافی، تغذیه آگاهانه، پرهیز از گرسنگی شدید
نکته مهم: پرخوری گاهبهگاه طبیعی است، اما تبدیل آن به عادت نیازمند توجه و تغییر رویکرد است
چه زمانی باید از متخصص کمک گرفت؟
اگر پرخوری باعث احساس شرم، اضطراب، افسردگی یا اختلال در زندگی روزمره شما شده است، بهتر است با پزشک یا روانشناس مشورت کنید. متخصصان میتوانند علتهای زمینهای این رفتار را بررسی کرده و راهکارهای درمانی مناسب، از جمله آموزش مهارتهای کنترل هیجان یا درمان اختلالات احتمالی خوردن، را ارائه دهند. به یاد داشته باشید که تغییر عادتهای غذایی نیازمند زمان و صبر است و هر گام کوچک در مسیر آگاهی، ارزشمند محسوب میشود.
# بیوگرافی دکتر هادی خرمنژاد
**دکتر هادی خرمنژاد**
مدیر مسئول و سردبیر | مجله سلامت و بهداشت
متخصص داخلی و فوق تخصص گوارش و کبد
---
### **خلاصه حرفهای**
دکتر هادی خرمنژاد پزشک متخصص، نویسنده علمی و مدیر رسانهای حوزه سلامت با بیش از ۱۵ سال سابقه حرفهای است. ایشان با تلفیق دانش پزشکی تخصصی و مهارتهای رسانهای، به یکی از چهرههای تأثیرگذار در حوزه آموزش سلامت عمومی ایران تبدیل شدهاند.
### **تحصیلات و تخصصهای پزشکی**
- دکترای پزشکی از دانشگاه علوم پزشکی تهران
- تخصص داخلی از دانشگاه علوم پزشکی شیراز
- فلوشیپ گوارش و کبد از دانشگاه علوم پزشکی تهران
- دورههای تخصصی تغذیه بالینی و آموزش سلامت جامعه
### **گواهینامههای تخصصی**
- گواهی پزشکی مبتنی بر شواهد (Evidence-Based Medicine) - دانشگاه جانز هاپکینز
- گواهی آموزش سلامت دیجیتال - سازمان جهانی بهداشت (WHO)
- گواهی سواد رسانهای سلامت - انجمن آموزش سلامت ایران
### **سمتهای فعلی**
- مدیر مسئول و سردبیر مجله سلامت و بهداشت (از ۱۳۹۷)
- پزشک متخصص گوارش و کبد در مطب شخصی
- مشاور سلامت در شبکههای ملی تلویزیون و رادیو
- عضو هیئت علمی مدعو دانشگاه علوم پزشکی ایران
### **سوابق اجرایی و علمی**
- عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی (۱۳۹۰-۱۳۹۸)
- رئیس بخش گوارش بیمارستان دکتر علی شریعتی (۱۳۹۴-۱۳۹۸)
- مشاور ارشد سلامت در سازمان غذا و دارو (۱۳۹۶-۱۳۹۹)
- نویسنده ثابت بخش سلامت روزنامه شرق (۱۳۹۲-۱۳۹۶)
### **تألیفات و آثار منتشر شده**
۱. **"سلامت دیجیتال: راهنمای عملی برای جامعه"** - انتشارات تیمورزاده
۲. **"بیماریهای گوارشی: پیشگیری و درمان"** - انتشارات ارجمند
۳. **"سواد سلامت: از تئوری تا عمل"** - انتشارات علوم پزشکی
۴. ویراستار علمی **"اطلس بیماریهای کبدی ایران"**
### **مقالات و پژوهشهای علمی**
- ۳۵ مقاله پژوهشی در مجلات معتبر داخلی و بینالمللی
- ۱۸ مقاله مروری در حوزه آموزش سلامت
- ۲۵۰ مقاله عمومی در رسانههای ملی
- سخنران اصلی ۴۰ همایش ملی و بینالمللی
### **جوایز و افتخارات**
- مروج برتر سلامت دیجیتال - انجمن آموزش سلامت ایران (۱۴۰۰)
- پزشک نمونه آموزش سلامت - وزارت بهداشت (۱۳۹۹)
- نویسنده برتر مطبوعات سلامت - جشنواره ملی رسانههای سلامت (۱۳۹۸، ۱۴۰۱)
- پژوهشگر برتر حوزه گوارش - کنگره گوارش و کبد ایران (۱۳۹۷)
### **عضویت در نهادهای تخصصی**
- عضو انجمن متخصصین گوارش و کبد ایران
- عضو شورای سیاستگذاری آموزش سلامت وزارت بهداشت
- عضو هیئت مدیره انجمن روزنامهنگاران سلامت ایران
- مشاور انجمن حمایت از بیماران کبدی
### **تخصصهای کلیدی**
- آموزش سلامت عمومی و سواد سلامت
- روزنامهنگاری پزشکی و علمی
- مدیریت رسانههای تخصصی سلامت
- پژوهش در زمینه بیماریهای گوارشی
- مشاوره در توسعه محتوای سلامت دیجیتال
- تفسیر اخبار پزشکی برای عموم مردم
### **دورهها و کارگاههای آموزشی**
- مدرس دورههای آموزش سلامت برای پزشکان عمومی
- برگزارکننده کارگاههای سواد رسانهای سلامت برای خبرنگاران
- مربی دورههای نویسندگی علمی برای دانشجویان پزشکی
- سخنران مدعو در مدارس و مراکز آموزشی عمومی
### **روششناسی کار**
دکتر خرمنژاد در تولید محتوا بر چهار اصل تأکید دارد:
۱. **دقت علمی**: استناد به منابع معتبر و بهروز پزشکی
۲. **شفافیت**: بیان واضح محدودیتهای دانش پزشکی
۳. **عملی بودن**: ارائه راهکارهای قابل اجرا در زندگی روزمره
۴. **اخلاقمحوری**: رعایت حریم خصوصی بیماران و اصول اخلاق پزشکی
### **دستاوردهای مجله سلامت و بهداشت**
- ایجاد بزرگترین بانک اطلاعات سلامت به زبان فارسی
- دسترسی ماهانه ۵۰۰ هزار خواننده به مطالب معتبر سلامت
- راهاندازی خط مشاوره رایگان سلامت
- تولید ۲۰۰۰ مقاله تخصصی سلامت عمومی
- همکاری با ۱۰۰ متخصص حوزههای مختلف پزشکی
### **مأموریت حرفهای**
"مأموریت من تبدیل علم پیچیده پزشکی به دانستههای قابل فهم و کاربردی برای هر ایرانی است. معتقدم سواد سلامت حق اساسی هر شهروند و پایهای برای توسعه جامعه سالم است."
### **ارزیابی تخصصی **
- **تجربه**: ۱۵ سال طبابت بالینی + ۱۰ سال فعالیت رسانهای سلامت
- **تخصص**: مدارک عالی پزشکی + تخصص گوارش + گواهیهای آموزش سلامت
- **اعتبار**: جوایز معتبر ملی، عضویت در نهادهای تخصصی، تألیفات علمی
- **اعتماد**: شفافیت مدارک، پایبندی به اخلاق پزشکی، پاسخگویی عمومی
### **سیاستهای اخلاقی و حرفهای**
- عدم تبلیغ مستقیم یا غیرمستقیم محصولات سلامت
- افشای هرگونه تعارض منافع احتمالی
- بهروزرسانی منظم اطلاعات براساس جدیدترین یافتهها
- پاسخگویی به سؤالات و تصحیح اشتباهات در اسرع وقت
---
**آخرین بهروزرسانی**: دی 1404
**منبع**: آرشیو رسمی مجله سلامت و بهداشت
**تأییدیه**: نظام پزشکی جمهوری اسلامی ایران
**کد اخلاقی**: MED-ETH-2023-۰۵
*کلیه اطلاعات پزشکی ارائه شده توسط دکتر خرمنژاد مبتنی بر آخرین راهنمای بالینی و پروتکلهای علمی روز دنیا است.*
